Overslaan naar inhoud

Het Naderende Failliet van het MBO ICT onderwijs in Nederland

Een Generatie Opgeleid voor het Verleden


De Vergeten Revolutie: Van Novell naar Linux

In de jaren '80 en vroege '90 was Novell NetWare de onbetwiste koning van netwerkbesturingssystemen. Bedrijven over de hele wereld vertrouwden op dit robuuste systeem om hun lokale netwerken te beheren. Maar de wereld veranderde. Windows NT Server kwam in de vroege jaren '90 op de markt en begon langzaam de dominantie van Novell over te nemen. Tegen het einde van de jaren '90 was Windows NT de standaard voor bedrijfsnetwerken, en Novell NetWare verdween geleidelijk uit het zicht.

Maar terwijl de technologische wereld zich blijft ontwikkelen, is er een nieuwe standaard ontstaan: Linux. Tegenwoordig draait 90% van de wereldwijde servers op Linux, inclusief de cloudinfrastructuren van AWS, Google Cloud en Azure. Embedded systemen, smartphones, en zelfs IoT-apparaten worden aangedreven door open-source technologieën. Toch lijkt het MBO ICT-onderwijs vast te zitten in het verleden. Windows Server blijft de onbetwiste hoofdrolspeler in de meeste curricula, terwijl Linux — als het al wordt onderwezen — vaak slechts een klein vak is, in plaats van de kern van het onderwijs.

Het Huidige Landschap: Een Verouderd en Onvolledig Onderwijs

Netwerkbeheer en Systeembeheer: Windows als Enige Waarheid

Stel je voor: een student die vandaag afstudeert als ICT System Engineer of Netwerkbeheerder bij de meeste ROC’s in Nederland. Wat leert deze student? Windows Server, Active Directory, en misschien een beetje Cisco. Maar wat mist deze student? Linux, Docker, Kubernetes, Ansible, en Terraform — de tools die de moderne IT-infrastructuur aandrijven.

Bij ROC Mondriaan wordt weliswaar Linux genoemd naast Windows, maar het is niet de focus. Bij ROC Da Vinci wordt Linux wel behandeld in de opleiding ICT System Engineer, maar het is niet de kern. De rest van de ROC’s, zoals ROC Nijmegen, ROC Midden Nederland, ROC van Flevoland, ROC Twente, en ROC ID College Zoetermeer, blijven steken op Windows als primair besturingssysteem.

Software Development: Dode Talen en Verouderde Paradigma’s

In de Software Developer-opleidingen is het beeld niet veel rooskleuriger. Bij ROC van Amsterdam leren studenten Python, JavaScript, en C#, met een focus op AI-toepassingen zoals chatbots en image recognition. Klinkt modern, maar C# is een Microsoft-taal, en Java en .NET domineren nog steeds in veel curricula.

Maar waar blijven Rust, Go, en functioneel programmeren? Deze talen en paradigma’s zijn essentieel voor moderne softwareontwikkeling, maar ze ontbreken volledig in de meeste MBO-curricula. Docker, Kubernetes, en Ansible — tools die cruciaal zijn voor DevOps en cloud-native ontwikkeling — worden nauwelijks onderwezen. In plaats daarvan leren studenten Java en .NET, talen die steeds minder relevant worden in de moderne IT-wereld.

De Afwezigheid van Open Source en Moderne Tools

Open-source technologieën domineren de moderne IT-wereld. Toch leren MBO-studenten vooral propriëtaire software zoals Windows, Microsoft Office, en .NET. Er is geen focus op open-source alternatieven zoals LibreOffice, Nextcloud, of PostgreSQL. Er is geen onderwijs in open-source licenties zoals GPL, MIT, of Apache — kennis die essentieel is voor elke moderne ontwikkelaar.

En dan is er nog de afwezigheid van moderne beveiligingspraktijken. Cybersecurity is een van de snelst groeiende sectoren in de IT, maar MBO-studenten leren niet hoe ze Linux-servers moeten harden, penetratietesten moeten uitvoeren, of beveiligingskwetsbaarheden moeten identificeren. In een tijdperk waarin cyberdreigingen toenemen, is dit een grove nalatigheid.

De Gevolgen: Een Generatie Achter de Feiten Aan

Werkloosheid en Mismatch op de Arbeidsmarkt

Bedrijven zoeken Linux-systeembeheerders, DevOps-engineers, en ontwikkelaars in Rust en Go. Maar MBO’ers zijn opgeleid in Windows en .NET. Het resultaat? Een mismatch tussen wat studenten leren en wat de arbeidsmarkt vraagt. Afgestudeerden zijn niet inzetbaar voor de meeste moderne IT-banen zonder bijscholing.

Open-source certificeringen, zoals die van het Linux Professional Institute (LPI), worden nauwelijks aangeboden in MBO-curricula. Toch zijn deze certificeringen goud waard op de arbeidsmarkt. Werkgevers zoeken mensen met praktische, moderne kennis, maar MBO’ers hebben vaak alleen theorie geleerd over verouderde systemen.

Afhankelijkheid van Big Tech

Het MBO ICT-onderwijs leert studenten Microsoft-producten (Windows, .NET, C#). Dit houdt hen gebonden aan een single vendor: Microsoft. Er is geen kennis van open-source alternatieven, geen begrip van hoe ze onafhankelijk kunnen werken van grote techbedrijven.

Dit is niet alleen een probleem voor de studenten, maar ook voor de Nederlandse economie. We leiden een hele generatie op om afhankelijk te zijn van Amerikaanse techgiganten, terwijl de wereld al jaren verder is. Open-source technologieën bieden vrijheid, flexibiliteit, en innovatie — maar onze studenten leren niet hoe ze hiermee moeten werken.

Gebrek aan Innovatie en Toekomstbestendigheid

De IT-wereld verandert snel. AI, IoT, en edge computing zijn gebieden die exploderen in de industrie. Toch leren MBO-studenten hier niets over. Er is geen focus op containerisatie en microservices, terwijl dit de toekomst is van software-deployment.

De afwezigheid van moderne kennis betekent dat MBO’ers niet voorbereid zijn op de toekomst. Ze missen de vaardigheden die nodig zijn om innovatief te zijn, om meegaan met de ontwikkelingen in de IT-wereld. In plaats daarvan worden ze opgeleid voor gisteren, niet voor morgen.

Het Verkeerslicht: Hoe Scoort Jouw ROC?

Om een beeld te schetsen van hoe de verschillende ROC’s presteren op het gebied van open-source onderwijs, kunnen we een verkeerslichtsysteem hanteren. Rood betekent minder dan 10% open source in het curriculum, oranje betekent minder dan 50%, en groen betekent meer dan 50%.

ROC van Amsterdam scoort oranje (~35% open source), dankzij de focus op Python en AI-toepassingen. ROC Da Vinci scoort ook oranje (~25% open source), omdat ze Linux wel noemen in ICT System Engineer, maar niet als kernonderdeel. ROC Mondriaan scoort rood (~20% open source), omdat Linux wel wordt genoemd, maar niet als primair besturingssysteem.

De rest van de ROC’s — Nijmegen, Midden Nederland, Flevoland, Twente, en ID College Zoetermeer — scoren rood (<10% open source).

Alleen OS-SCi scoort groen (100% open source). Hier leren studenten Linux, Python, Rust, Go, en moderne DevOps-tools — precies wat de arbeidsmarkt vraagt.

De Financiële Realiteit: Miljarden voor Verkeerd Onderwijs

Het MBO-onderwijs in Nederland ontvangt jaarlijks miljarden euro’s aan overheidsfinanciering. Volgens het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bedraagt de rijksbijdrage per MBO-leerling ongeveer €12.000 tot €15.000 per jaar, afhankelijk van de opleiding en het niveau. Voor een niveau 4 ICT-opleiding ligt dit bedrag aan de hogere kant.

Stel je voor: €15.000 per leerling per jaar, en dat voor jarenlang. Wat krijgen we hiervoor terug? Een generatie studenten die niet zijn voorbereid op de moderne arbeidsmarkt. Een generatie die afhankelijk is van verouderde technologieën en Big Tech uit de VS.

Het is triest om te zien hoe dit geld verkeerd wordt besteed. Terwijl de wereld al jaren draait op open-source technologieën, blijven ROC’s vasthouden aan Windows, .NET, en Java.

Dit is niet alleen een disservice aan de studenten, maar ook aan de Nederlandse belastingbetaler, die dit onderwijs financiert.

Een Uitgestoken Hand: Hoe OS-SCi Kan Helpen

Gelukkig is er hoop. OS-SCi toont aan dat het anders kan. Met een 100% open-source curriculum leiden ze studenten op voor de toekomst. Maar OS-SCi wil niet alleen zelf voorop lopen — ze willen samenwerken met de ROC’s om het hele MBO ICT-onderwijs te verbeteren.

Bijscholing voor Docenten

OS-SCi kan training en certificering aanbieden voor docenten van ROC’s. Denk aan:

  • LPI-certificeringen voor Linux-kennis.
  • Cursussen in moderne programmeertalen zoals Rust, Go, en Python.
  • Workshops in DevOps-tools zoals Docker, Kubernetes, en Ansible.
  • Opleidingen in cybersecurity en open-source beveiligingspraktijken.

Door docenten bij te scholen, kunnen ROC’s hun curricula moderner en relevanter maken. Dit zorgt ervoor dat studenten wel de kennis opdoen die ze nodig hebben voor de arbeidsmarkt.

Samenwerking met de Industrie

OS-SCi heeft sterke banden met de open-source industrie. Ze kunnen ROC’s helpen om partnerschappen aan te gaan met bedrijven zoals Red Hat, SUSE, en Canonical. Dit biedt niet alleen stageplekken voor studenten, maar ook praktijkgerichte kennis die direct toepasbaar is in de arbeidsmarkt.

Daarnaast kan OS-SCi helpen om hackathons en open-source bijdrage-dagen te organiseren. Hierdoor leren studenten praktisch werken met open-source projecten, en bouwen ze een portfolio op dat aantrekkelijk is voor werkgevers.

Open Source als Kernonderdeel

OS-SCi kan ROC’s helpen om Linux en open-source technologieën als kernonderdeel in hun curricula op te nemen. Dit betekent:

  • Vervangen van Windows Server door Linux in netwerkbeheer en systeembeheer.
  • Onderwijs in open-source tools zoals Docker, Kubernetes, en Ansible.
  • Focus op moderne programmeertalen zoals Rust, Go, en Python.
  • Onderwijs in open-source licenties en ethiek.

Door open source centraal te stellen, kunnen ROC’s toekomstbestendig onderwijs bieden dat studenten voorbereidt op de echte wereld.

Conclusie: Tijd voor Verandering

Het MBO ICT-onderwijs loopt gevaar om irrelevant te worden. Terwijl de wereld al jaren draait op open-source technologieën, blijven ROC’s vasthouden aan verouderde, propriëtaire systemen. Dit is niet alleen een disservice aan studenten, maar ook aan de Nederlandse economie, die dringend beharf heeft aan gekwalificeerde ICT’ers met moderne kennis.

Gelukkig is er een uitweg. OS-SCi toont aan dat het anders kan, en ze staan klaar om ROC’s te helpen hun onderwijs te moderniseren. Door samen te werken, docenten bij te scholen, en open source centraal te stellen, kunnen we een nieuwe generatie ICT’ers opleiden die wel klaar zijn voor de toekomst.

Wat Kun Jij Doen?

  • Eis open-source onderwijs bij jouw ROC.
  • Kies voor opleidingen die Linux en moderne talen aanbieden.
  • Steun initiatieven zoals OS-SCi die wel vooruitstrevend zijn.
  • Deel dit artikel om bewustzijn te creëren.

De toekomst van het MBO ICT-onderwijs ligt in onze handen. Laten we ervoor zorgen dat de volgende generatie niet wordt opgeleid voor het verleden, maar voor de toekomst.

Geschreven door Ossci Science, een gepassioneerd voorvechter van open-source onderwijs en moderne ICT-vaardigheden.

Dit artikel is tot stand gekomen bij onderzoek naar online bronnen, zoals de ROC's hun eigen opleidingen neerzetten en daarover communiceren.

© 2026 | OS-SCi | Contact

Henricus Mols 16 september 2026
Deel deze post
Labels
Archief
Hotel California en Proprietary Software
Mooi om te horen, maar kun je er ooit nog weg?